Debian 12 loopt vast na kernel 6.1.0-55: zo ga je veilig terug

De kernelupdate van Debian 12 van 15 november 2026 (linux-image-6.1.0-55, versie 6.1.192-1) kan servers en VM’s met ext4 laten vastlopen. Zo check je of je getroffen bent, start je blijvend weer op met 6.1.0-54 en stap je over op de gerepareerde kernel zodra Debian die uitbrengt.

Mindloop card graphic with the headline Debian 12 kernel freeze: how to roll back, beside a terminal window reading 6.1.0-55

Begon een Debian 12-server of -VM een paar minuten na de laatste herstart vast te lopen? Dan is de kernelupdate van 15 november 2026 waarschijnlijk de boosdoener. Het pakket heet linux-image-6.1.0-55, en het kan machines met het bestandssysteem ext4 laten crashen met een ‘kernel NULL pointer dereference’.

Belangrijkste punten

  • De kernelupdate van Debian 12 van 15 november (6.1.0-55, versie 6.1.192-1) kan machines met ext4 laten vastlopen.
  • De crash verschijnt als een kernel NULL pointer dereference in ext4_mb_load_buddy_gfp, minuten of uren na het opstarten.
  • Opstarten met de vorige kernel, 6.1.0-54, en die als standaard in GRUB instellen houdt getroffen systemen stabiel.
  • Update, 17 november 2026: de gerepareerde kernel, 6.1.0-56 (6.1.192-2), is op 16 november uitgebracht. Stap daarop over, want 6.1.0-54 mist de nieuwe beveiligingsfixes.

Deze gids laat zien hoe je checkt of je de getroffen kernel draait en hoe je blijvend teruggaat naar de vorige. Ook lees je wat je moet doen als het gerepareerde pakket verschijnt. Op het moment van schrijven is er een geteste fix, maar nog geen officieel pakket.

Wat er gebeurde

Op 15 november publiceerde het Long Term Support-team van Debian DLA 4906-1, een beveiligingsupdate voor het pakket linux in Debian 12 ‘bookworm’. Die bracht de kernel naar versie 6.1.192-1, die wordt geïnstalleerd als linux-image-6.1.0-55-amd64 (of het bijbehorende pakket -cloud-amd64, -arm64 of -686-pae). De update loste een lange lijst CVE’s op, dus veel machines installeerden hem automatisch.

Binnen een paar uur werd een kritiek bugrapport geopend met de titel ‘System freeze after update to linux-image-6.1.0-55-amd64’. Op maandagochtend had het kernelteam van Debian er al zes andere meldingen mee samengevoegd. Het verhaal haalde ook de voorpagina van Hacker News.

De meldingen beschrijven hetzelfde patroon:

  1. De machine start normaal op met 6.1.0-55.
  2. Na een tijdje toont de console BUG: kernel NULL pointer dereference, meestal in ext4_mb_load_buddy_gfp.
  3. Diensten zoals SSH, mail en web reageren niet meer, en vaak helpt alleen een harde reset.
  4. Opstarten met de vorige kernel, 6.1.0-54 (6.1.190-1), maakt het systeem weer stabiel.

Melders zagen het op bare-metalservers en op virtuele machines met Xen, KVM en Hyper-V, op amd64, arm64 en 32-bits i686. Eén beheerder schreef dat de crashes ergens tussen 25 seconden en ongeveer 5 uur na het opstarten kwamen, ‘so hosts that look fine may just not have hit it yet’ (machines die in orde lijken, zijn er dus misschien gewoon nog niet tegenaan gelopen).

In cijfers

6.1.192-1de getroffen pakketversie

25 secondenvroegst gemelde crash

5 uurlaatst gemelde crash

Waarom de kernel crasht

De oorzaak is een kleine fout bij het backporten, uitgelegd in een upstream-patch die op 2 november op de ext4-mailinglijst werd geplaatst.

Stabiele kernels zoals 6.1 krijgen fixes die worden teruggekopieerd uit nieuwere kernels. Een aantal ext4-wijzigingen die voor kernel 6.4 en later waren geschreven, werd naar de 6.1-reeks gekopieerd, voor het eerst in de upstream-release 6.1.191. In nieuwere kernels meldt een geheugenfunctie genaamd __filemap_get_folio() een mislukking met een foutcode. In 6.1 geeft die functie in plaats daarvan NULL terug (een lege pointer). De gekopieerde code controleerde op de foutcode, miste de NULL en probeerde die vervolgens te gebruiken.

In de praktijk gaat het mis als de kernel een deel van de gecachte allocatiegegevens van ext4 heeft weggegooid, wat normaal gebeurt bij geheugendruk. De volgende keer dat het bestandssysteem blokken toewijst of vrijgeeft, leest het de lege pointer en geeft de kernel een oops. Elk proces dat naar dat bestandssysteem schrijft, blijft dan hangen. Daarom lijkt de machine bevroren in plaats van netjes te herstarten.

De auteur van de patch vond en repareerde ook een vergelijkbare fout in de ntfs3-driver. Die treedt alleen onder veel zeldzamere omstandigheden op.

Wist je dat?

De bug kwam uit fixes die uit nieuwere kernels waren teruggekopieerd. Vanaf kernel 6.4 meldt een geheugenfunctie een fout met een foutcode, maar in 6.1 geeft die NULL terug, waardoor de gekopieerde controle het miste.

Ben jij getroffen?

Je zit in de risicogroep als alle drie kloppen:

  • Je draait Debian 12 (bookworm).
  • De draaiende kernel is 6.1.0-55 uit pakketversie 6.1.192-1.
  • Je root- of databestandssysteem is ext4, de standaard van Debian.

Check de eerste twee in een terminal:

Code
uname -r
uname -v

Uitvoer zoals 6.1.0-55-amd64 en #1 SMP PREEMPT_DYNAMIC Debian 6.1.192-1 (2026-11-14) betekent dat je de getroffen build draait.

Wil je weten of hij al bij een eerdere start is gecrasht, doorzoek dan het kernellog van de vorige opstart. Dat werkt alleen als je journal op schijf wordt bewaard:

Terminal
sudo journalctl -k -b -1 | grep -E "NULL pointer|ext4_mb_load_buddy"

Melders plaatsten ook een commando van twee regels dat de crash binnen seconden uitlokt. Voer het niet uit op een machine die je lief is: op een getroffen kernel laat het elk schrijfproces op dat bestandssysteem hangen tot je de stroom eraf haalt.

Debian 13 ’trixie’ gebruikt de 6.12-kernelreeks, dus niet het pakket uit deze bug, en de upstream-uitleg geldt specifiek voor 6.1.

Diagram van de drie voorwaarden waardoor een Debian 12-systeem risico loopt op het vastlopen met kernel 6.1.0-55

Zo ga je terug naar 6.1.0-54

Deze stappen gaan ervan uit dat je machine opstart met GRUB en dat de vorige kernel nog geïnstalleerd is. Dat is meestal zo: elke nieuwe kernel-ABI wordt als apart pakket geïnstalleerd, dus de upgrade naar 6.1.0-55 laat 6.1.0-54 staan.

1. Controleer of de vorige kernel geïnstalleerd is.

Code
dpkg --list 'linux-image-6.1.0-5*' | grep ^ii

Je wilt een regel linux-image-6.1.0-54-... zien. Ontbreekt die, ga dan door naar ‘Veelvoorkomende fouten en oplossingen’.

2. Start er één keer mee op via het GRUB-menu (consoletoegang). Kun je bij het scherm of de console van de hypervisor, herstart dan en kies Advanced options for Debian GNU/Linux (geavanceerde opties), en daarna het item dat eindigt op 6.1.0-54-amd64 (of jouw variant, zoals -cloud-amd64). Zo kreeg de eerste melder zijn server weer stabiel.

3. Maak hem de standaard, zodat automatische herstarts het niet ongedaan maken. Bekijk eerst de exacte menutitels op je machine:

Code
grep -E "^submenu|^\s*menuentry" /boot/grub/grub.cfg | cut -d"'" -f2

Bewerk daarna /etc/default/grub en zet GRUB_DEFAULT op de titel van het submenu, een >-teken en de titel van het item, precies zo gekopieerd uit die lijst. Op een standaard amd64-installatie ziet dat er zo uit:

Code
GRUB_DEFAULT="Advanced options for Debian GNU/Linux>Debian GNU/Linux, with Linux 6.1.0-54-amd64"

De GRUB-handleiding beschrijft deze vorm ‘submenu>item’. Pas het toe en herstart:

Terminal
sudo update-grub
sudo reboot

4. Controleer of het gelukt is.

Code
uname -r

Nu zou 6.1.0-54-amd64 (of jouw variant) moeten verschijnen. Blijft de machine draaien voorbij het moment waarop hij eerst vastliep, dan zit je weer op een werkende kernel.

Stappenplan in vier stappen om een Debian 12-systeem met GRUB terug te zetten van kernel 6.1.0-55 naar 6.1.0-54

Als de gerepareerde kernel uitkomt

Update, 17 november 2026: de gerepareerde kernel is uit. Debian sloot bug #1154101 op 16 november met versie 6.1.192-2, en bookworm-security levert hem nu als linux-image-6.1.0-56-amd64, waar het pakket linux-image-amd64 van afhangt (gecontroleerd in het bookworm-security-archief). De fix kwam met een nieuwe pakketnaam 6.1.0-56, dus een gewone sudo apt update && sudo apt full-upgrade installeert hem naast 6.1.0-55. Op het moment van deze update was er nog geen vervolgmelding van LTS op DLA 4906-1 verschenen. Zet na de installatie GRUB_DEFAULT=0 terug, voer sudo update-grub uit en herstart, zoals hieronder beschreven, zodat GRUB niet langer 6.1.0-54 opstart.

Voordat de fix uitkwam, was hij dichtbij maar nog niet vrijgegeven. Op de ochtend van 16 november linkte het kernelteam van Debian de upstream-patch, opende een merge request op de securitybranch van bookworm en plaatste een ongesigneerde amd64-testbuild. Meerdere getroffen beheerders meldden dat de testkernel zonder crashes draaide, en één bevestigde dat de snelle reproducer hem niet meer liet hangen.

Dit waren de twee plekken om in de gaten te houden voor het officiële pakket:

  • Het bugrapport, dat Debian op 16 november 2026 sloot met versie 6.1.192-2.
  • De pagina met Debian LTS-adviezen, waar een vervolgadvies voor linux wordt verwacht (op 17 november 2026 was er nog geen verschenen).

Zodra hij er is, update je en herstart je met de nieuwe kernel, en daarna draai je de vastzetting terug:

Terminal
sudo apt update && sudo apt full-upgrade

Zet GRUB_DEFAULT=0 weer in /etc/default/grub, voer sudo update-grub uit en herstart. Controleer daarna met uname -v dat je op de nieuwe pakketversie zit en niet op 6.1.192-1.

Gebruik apt-mark hold niet als shortcut. Vóór de release had de testbuild nog de naam 6.1.0-55, dus een hold had de fix kunnen blokkeren. Heb je toch een kernelpakket vastgezet, geef het dan vrij met sudo apt-mark unhold <package> voordat je upgradet.

Wist je dat?

De testbuild van Debian hield de naam 6.1.0-55, maar de uitgebrachte fix kwam als nieuw pakket, linux-image-6.1.0-56-amd64, dus een gewone full-upgrade pikt hem op.

Veelvoorkomende fouten en oplossingen

  • De machine loopt vast voordat je GRUB kunt aanpassen. Gebruik de console (of de seriële of VNC-console van je cloudprovider) om eerst 6.1.0-54 in het menu te kiezen, en voer de wijziging dan uit vanaf de stabiele kernel.
  • Geen 6.1.0-54 in het menu. De oude kernel is verwijderd. Een snapshot of back-up van vóór 15 november terugzetten is de snelste weg terug; één melder moest precies dat doen.
  • Wijziging aan GRUB_DEFAULT wordt genegeerd. Waarschijnlijk heb je het bestand bewerkt maar sudo update-grub niet uitgevoerd, of komt de titel niet exact overeen met je menu. Kopieer hem uit de uitvoer van grep, inclusief de > tussen het submenu en het item.
  • Er verschijnt geen GRUB-menu op de console. Veel installaties verbergen het of tellen heel snel af. Volgens de GRUB-handleiding zie je het menu als je tijdens het aftellen op Esc of F4 drukt of Shift ingedrukt houdt, wanneer de timeout-stijl hidden of countdown is.

Wat het voor jou betekent

Dit is een regressie, geen aanval: niemand heeft iets misbruikt. Maar het trof servers die precies zo waren gepatcht als het hoort. Een paar gewoontes beperken de schade als een kernelupdate de volgende keer misgaat:

  • Houd één oudere kernel geïnstalleerd. Dat is je nooduitgang in één stap. Verwijder oude kernels niet meteen na een update.
  • Zorg dat je consoletoegang klaar hebt. Weet bij VM’s en cloudservers waar de noodconsole van je provider zit voordat je die nodig hebt. Onze gids over SSH-sleutels instellen behandelt de kant van de toegang op afstand.
  • Rol updates gefaseerd uit. Laat kernelupdates een dag eerder op een testmachine of een kleine groep servers landen dan op de rest, zeker als automatische upgrades ook herstarten.
  • Blijf niet eeuwig op de oude kernel. 6.1.0-54 mist de beveiligingsfixes uit DLA 4906-1. Zie het terugzetten als tijdelijk en stap over op het gerepareerde pakket zodra het uitkomt.

Slechte updates zijn niet uniek voor Linux. Windows had zijn eigen problemen met printen en activatie door de update van november, en webservers snel patchen blijft belangrijk, zoals het HTTP/2-lek in Apache liet zien. Meer oplossingen en installatiegidsen vind je in Software & How-to.

De feiten in dit artikel zijn bijgewerkt tot 16 november 2026, 11:00 UTC. Dit artikel wordt bijgewerkt zodra Debian de gerepareerde kernel uitbrengt.

Veelgestelde vragen

Waarom loopt mijn Debian-server vast na de laatste kernelupdate?

De kernel 6.1.0-55 (6.1.192-1) van 15 november bevat een backportfout in ext4. Als gecachte allocatiegegevens worden weggegooid, leest de kernel een NULL-pointer en geeft hij een oops, en elk proces dat naar dat bestandssysteem schrijft, blijft hangen.

Hoe start ik een oudere kernel op in Debian?

Kies in het GRUB-menu Advanced options for Debian GNU/Linux en daarna het oudere item. Wil je dat zo houden, zet dan GRUB_DEFAULT in /etc/default/grub op de titel van het submenu, een >-teken en de titel van het item, en voer daarna sudo update-grub uit.

Heeft Debian 13 trixie last van de 6.1.0-55-bug?

Debian 13 gebruikt de 6.12-kernelreeks, dus niet het pakket uit deze bug, en de upstream-uitleg van de fout geldt specifiek voor de 6.1-kernel.

Moet ik op kernel 6.1.0-54 blijven?

Alleen tot het gerepareerde pakket uitkomt. 6.1.0-54 mist de beveiligingsfixes uit DLA 4906-1, dus zie het terugzetten als tijdelijk, upgrade daarna en zet GRUB_DEFAULT terug op 0.

Snelle quiz

Welk bestandssysteem speelt een rol bij de crash van 6.1.0-55?

  • Btrfs
  • ext4
  • XFS

De oops gebeurt in ext4_mb_load_buddy_gfp, onderdeel van de blokallocator van ext4.

Waarom was apt-mark hold op linux-image-6.1.0-55-amd64 vóór de fix een slecht idee?

  • De fix had als nieuwe versie van datzelfde pakket kunnen komen
  • Een hold verwijdert de oude kernel
  • apt-mark werkt niet bij kernels

De testbuild hield de naam 6.1.0-55, dus een hold had de fix kunnen blokkeren. Uiteindelijk kwam hij uit als 6.1.0-56.

Wat is de veilige manier om te checken of je getroffen bent?

  • De reproducer met drop_caches en dd draaien
  • Debian opnieuw installeren
  • uname -r en uname -v uitvoeren

uname toont de kernelbuild; de reproducer kan het bestandssysteem laten hangen tot je de stroom eraf haalt.

Bronnen

Geschreven door Mindloop Editorial

The Mindloop Experience editorial team writes clear, carefully sourced explainers and how-tos on tech, science, money and culture, for anyone who likes to know how things actually work.

Over Mindloop Experience

Reacties

Schrijf een reactie

Meer van Mindloop Experience

Alles van Mindloop Experience bekijken

Je kunt tot 50 keer klappen.